xebermen.az

İnsan beyninin gizli təqvimi: Hansı yaşda necə dəyişirik?

13-12-2025, 09:46

 

Kembric Universitetinin alimləri insan beyninin həyat boyunca dörd əsas "yenidən konfiqurasiya" mərhələsindən keçdiyini müəyyən edib.


"Nature Communications" jurnalında dərc olunan araşdırma beynin 9, 32, 66 və 83 yaşlarında mühüm dəyişikliklərə uğradığını göstərir.


Tədqiqat çərçivəsində 4 min nəfərin MRT görüntüləri təhlil olunub və beyin inkişafı aşağıdakı mərhələlərə bölünüb:


Doğuşdan 9 yaşa qədər - sürətli inkişaf və "xaos" dövrü


Bu mərhələ beyin üçün ən intensiv inkişaf dövrüdür. Boz və ağ maddə sürətlə artır, beyin lazım olandan daha çox əlaqə yaradır. Bu isə məlumat emalının nisbətən yavaş olmasına səbəb olur.


 9-32 yaş - yetkinləşmə və optimallaşma


Beyin özünü daha səmərəli işləmək üçün yenidən qurur. Neyron yolları qısalır, düşünmə və qərarvermə qabiliyyəti güclənir. Paradoksal olaraq, beyin ən sabit formaya təxminən 32 yaşda çatır.


32-66 yaş - koqnitiv sabitliyin ən uzun mərhələsi


Bu dövrdə zəka, yaddaş və şəxsiyyət davamlı və stabil olur. Bununla belə, beyin bölgələri arasındakı əlaqələr yavaş-yavaş zəifləməyə başlayır.


66-83 yaş - erkən qocalma və müdriklik


Ağ maddədə əlaqələrin sürətli azalması müşahidə olunur. Buna baxmayaraq, bu yaşda olan insanlar təcrübə sayəsində emosiyalarını daha yaxşı tənzimləyə bilirlər.


83 yaşdan sonra - gec qocalma


Bu mərhələdə neyron əlaqələrinin azalması beyin bölgələri arasında ünsiyyəti zəiflədir və demensiya riski artır.


Professor Duncan Astle bildirib ki, bu tapıntılar beynin həyat boyu dəyişdiyini və heç vaxt tam "sabit" qalmadığını göstərir. Beynin təkamülü müxtəlif mərhələlərdən keçərək ömür boyu davam edir.






Mətndə səhv var? Onu siçanla seçin və Ctrl+Enter düyməsini basın.
Teqlər:
ŞƏRH YAZ
OXŞAR XƏBƏRLƏR
XƏBƏR LENTİ
BÜTÜN XƏBƏRLƏR
«    İyun 2026    »
BeÇaÇCaCŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930